Verhalen van vroeger

dinsdag 4 februari 2020 Algemeen

We gaan nog even door met de hervormer van de Veluwe, Joan Gerritsz Versteghe, oftewel Anastasius Veluanus. Zijn boekje uit 1553 ‘Der Leken Wechwyzer’ waarin hij de Pauselijke decreten gruwelijk noemt en het de Pausdom afgoderij, was binnen de kortste keren overal te koop. Het werd zelfs in het Hollands vertaald! De Spaanse keizer Karel de V verbood het bezit er van. Er kwam zelfs een boekje van een Rooms Katholieke Dominicaan Johannes Bunderius tegen de leer van Anastasius.’Scutum fidei orthodoxae adversus venenosa tele Ioannis Anastasij Veluani’  ‘Schild van rechtzinnig geloof tegen de giftige pijlen van Joannes Anastasius Veluanus’. Dit mocht echter niet baten. Het boekje werd meer en meer bekend totdat in deze tijd van godsdiensttwisten, de Remonstrantse Broederschap in de vorm van Hugo de Groot en Johannes Uytenbogaeert in het boekje een bondgenoot van hun leer zagen waarna Anastasius de ‘Patriarch van de Remonstranten’ werd genoemd. De Dordtse synode van 1618/1619 sluit zich hierbij aan en kiest liever voor Luther en Calvijn dan voor onze Stroese Reformator. Zo wordt hij langzaam vergeten!
Toch is dit maar de helft van het verhaal. Na zijn vlucht uit Nederland schrijft hij nog enkele brieven en boekjes. Zoals ‘Vom Nachtmal Christi’ over de avondmaalsviering en ‘Der Alte Catholische Leyenbücher’. Dit laatste is onder tijdsdruk geschreven i.v.m. de aankomende rijksdag van Augsburg. Er was godsdienstvrede maar door het meer evangelische karakter van de prediking, zou deze vrijheid zomaar opgeheven kunnen worden. Een gevaarlijke tijd dus!
In dit laatste ‘lekenboekje’ beschrijft Anastasius acht ‘boeken der Leken’: 1. De Twaalf Artikelen 2. De tien geboden 3. Het Onze Vader 4. De twee sacramenten 5. Het algemene boek van het geweten 6. Het algemeen boek van de Schepselen 7. De goede Prediking en 8. De Bijbel (voor hen die kunnen lezen).
Ondertussen geeft de Keurvorst van de Palts Frederik III (bijgenaamd de Vrome) Caspar Olevianus en Zacharias Ursinus de opdracht om een onderwijs-boekje, catechismus, voor de jeugd samen te stellen. Dit wordt uiteindelijk onze Heidelbergse Catechismus. Inmiddels heeft hij ook in 1559 Anastasius tot superintendent benoemd (nu zou dat classispredikant heten) en zo is hij ook nauw betrokken bij de totstandkoming hiervan in 1563. Bijzonder dat zo’n gewone jongen uit Stroe uiteindelijk zover komt. De Heidelbergse Catechismus ademt ook helemaal zijn opvattingen en denkbeelden uit. Voluit reformatorisch en dat is natuurlijk bijzonder voor iemand die remonstrants genoemd wordt!
Bron: G. Morsink, Joannes Anastasius Veluanus

Digitaal kerkblad

Wilt u wekelijks ons digitaal kerkblad ontvangen?

Meer informatie